Gelukkig wonen in Hilversum

Volgens de website Steengoed Hilversum is Hilversum de enige tuinstad van Nederland; overal elders zijn alleen tuindorpen gebouwd. Of dit waar is, weet ik niet, maar het was voor ons aanleiding eens naar Hilversum te gaan. Een wandeling in de bloemenbuurt leek mij wel wat. Nog zonder mondkapje – het is coronatijd – met de trein naar Hilversum Sportpark, en lopen maar. Eerst verkeerd, een beetje om, maar gaf niet want mooie huizen en gebouwen genoeg. Ik heb onze route op een kaartje uitgezet.

Bij de combinatie Hilversum en architectuur denk je al gauw aan Dudok. Ik wist dat hij het raadhuis van Hilversum had ontworpen, maar daar wilden we niet heen. Zo’n raadhuis is één gebouw en dat bekijk je dan en het zal zeker de moeite waard zijn, maar wij wilden in een buurt lopen: huizen en straten, groen en tuinen, scholen en kinderen. De scholen functioneerden gelukkig net weer op halve kracht. Dat Dudok zoveel heeft gebouwd in Hilversum, wisten we niet.

Dudok (1884 – 1974) was van origine geen architect; hij werd opgeleid als officier aan de KMA – genie, zeg maar vestingbouw. Militair ingenieur, de voorloper van mijn civiele vak. Daarna werkte hij aan forten in de Beemster. Op zijn dertigste werd hij aangesteld als directeur van Publieke Werken in Hilversum. Later werd hij, op eigen verzoek, benoemd tot stadsarchitect, meer in overeenstemming met zijn artistieke aanleg. Uit een beschrijving door zijn dochter begrijp ik dat hij de schrijver Bordewijk, ook geboren in 1884, waardeerde. Auto’s noemde hij knorrende beesten naar een van Bordewijks titels. Als ik naar zijn schoolgebouwen kijk, de Bavinckschool (1921) en de Oranjeschool (1922) meen ik Bint te zien. Maar dat is fantasie, want Bint was van 1934, en veel scholen uit die tijd hadden dat strenge geslotene.

Dudoks eerste opdracht in Hilversum was de bouw van arbeiderswoningen. Vol idealen werkte hij daaraan, schrijft zijn dochter: ‘De mensen moeten hier gelukkig wonen’. En het resultaat mocht er zijn: ‘Het werd een aardige, vrolijke buurt. Er werd waterleiding aangelegd en de bewoners kregen, o luxe, een echte wc.’ Geen douche of badkamer; daarvoor werd een badhuis gebouwd, eveneens naar ontwerp van Dudok. Ook heel gesloten, met aparte ingangen voor vrouwen en mannen. Vrouwen hadden toen sowieso al moeite met bloot onder een douche staan; hun bezoek was een fractie van het mannelijk gebruik.

Heel markant zijn die arbeidershuisjes. Toen kostten ze enkele duizenden guldens, nu gaan ze voor tonnen weg, in euro’s dus. Dudok was niet de enige die hier voor arbeiders bouwde. Veel architecten hadden hetzelfde ideaal: goede huisvesting bevordert het geluk. Maar dat hoefde niet persé samen te gaan met de bouw van tuinsteden. Lang niet alle arbeiders waren erop gesteld, om ook nog ’s avonds in een tuintje te werken. Een vrije zaterdag was er ook niet; het was al heel wat als je die middag naar het badhuis kon. Duur! 

Ik vind de bloemenbuurt ook niet typisch een tuindorp, zoals Vreewijk in Rotterdam dat wel is. Minder een gemeenschap, minder eenheid ook. Maar zeker kenmerkende en fraaie woningcomplexen. Aangenaam om te wandelen. Dat geldt ook voor de weg terug naar het station, door de Kastanjelaan, de Diependaalsedrift en het Laapersveld. Parken, vijvers en de bijbehorende pompgemalen, allemaal van Dudok. Een begenadigd ontwerper die anderen gelukkig wilde maken. Mooi nog na zoveel jaren.

Gebruikte websites:  Wikipediahttps://dudok.org/2020/05/12/dochter-mia-vertelt-over-het-alledaagse-leven-van-dudok/; https://www.dudokarchitectuurcentrum.nl/activiteit/bloemenbuurt-hilversum/

Over Ton Burgers

Civiel ingenieur, gespecialiseerd in waterbouwkunde. Interesse in architectuur en geschiedenis. Ik schreef enkele boeken, waaronder Nederlands Grote Rivieren, Sporen naar Arnhem Centraal, Het Nieuwe Utrecht Centraal en de Watermonumenten van Arnhem.
Dit bericht werd geplaatst in Wandelen en getagged met , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s