Arnhem Centraal

Zicht vanaf bovenste verdieping PathéOp 19 november 2015 is het nieuwe station van Arnhem geopend. Ik mocht er een beetje bij zijn, omdat ik een boek heb geschreven (samen met Jan Vredenberg) over de geschiedenis van het spoor en de stations van Arnhem. ’s Morgens om 7.00 uur was ik present bij de reporter van het Radio 1 journaal. Om beurten mochten de regiodirecteur van Prorail, de Arnhemse wethouder Gerrie Elfrink en ik iets zeggen. Niet teveel uiteraard, want anders wordt het te moeilijk voor de luisteraar. In 2 uur drie keer een paar minuten is mooi, volgens verslaggever Maino Remmers.

DSC00640Ik vond het leuk, ook al was het vroeg, want het was reuze gezellig. Iedereen was in de stemming. Eindelijk werd het station geopend na 18 jaar bouwen en verbouwen. De eerste plannen dateren al van 1988. Het bestemmingsplan werd in 1995 door de Raad vastgesteld, en men begon met de sloop van het oude station in 1997. De bewoners van de Bergstraat hebben heel wat meegemaakt, zoals één klager kwam vertellen. ‘Wat moet Arnhem met een station zo groot als dat van Tokyo? Arnhem heeft grootheidswaan’, was klagers conclusie. Ik ken het station van Tokyo niet, ik denk dat het toch wel wat groter zal zijn, maar hij heeft gelijk dat het Arnhemse aan de ruime kant is.

DSC00524

De wokkel: hellingbaan en drager tegelijk

Ik ben in 1996 in Arnhem komen wonen en heb daar jarenlang een grote bouwput gezien. Een enorme parkeergarage werd daar gebouwd, 15 meter onder de grond. Het terrein waarop het station ligt is sterk hellend, en de vloer van die parkeergarage ligt dus ongeveer op het niveau van de Rijn. De parkeergarage werd opgeleverd in 2005 en werd meteen door de ANWB uitgeroepen tot beste van Nederland. Dwars over het station heen is het hoogteverschil ook ongeveer 15 meter; het station is ingegraven in de stuwwal van de Veluwe. Naar de stadkant loopt alles omlaag, naar de andere kant omhoog. Daar is een stevige keermuur gebouwd om het hooggelegen terrein op te vangen. Honderd jaar geleden was dat ook al een probleem. Toen waren er twee perrons, nu zijn het er vier.

Arnhem. Stationsplein met het stationsgebouw, 1945

Arnhems tweede station verwoest, 1945

Het derde station werd gebouwd na de verwoesting van Arnhem in 1945. Arnhem was ‘een doode stad’, zoals het Parool op 28 april 1945 schreef. Maar het oorlogspuin werd opgeruimd, een stukje van het verwoeste station werd provisorisch hersteld en daarnaast werd een nieuw station gebouwd. Daarvoor werd het hele terrein vóór het station 4 meter afgegraven. Op die plek kwam het toenmalige trolleybusstation. En nu is dat terrein nog verder afgegraven: het nieuwe busstation ligt een beetje bol, boven op het dak van de ondergrondse parkeergarage.

DSC00377In 2006 werd het wederopbouwstation (het derde dus) gesloopt en vervangen door een tijdelijk station. Ook dat station lag weer hoog en de perrons konden alleen worden bereikt via een passerelle over de sporen heen. Het was dus klimmen en zeulen voor de reizigers, nog erger dan het kort na de oorlog was. Het tijdelijke station was er 2 jaar langer dan voorzien, want hoe mooi het ontwerp van Ben van Berkel ook was, hij had geen rekening gehouden met de moeilijkheidsgraad om het te bouwen.

DSC_6211

Tijdelijk station van 2007-2011

Volgens Ben moest het in beton, met een maattolerantie van 1 millimeter. Oké, zeiden de aannemers, daar hangt dan wel een prijskaartje aan. En dus werd de bouw uitgesteld tot er voldoende geld was. Verbaasd ben ik om de architect te horen zeggen, dat hij voor de constructie helemaal niet aan staal had gedacht. Is bij hem dan nooit de vraag opgekomen waarom ze schepen van staal maken? En zijn er nooit kantoren in staal gebouwd? Pas in 2012 kwam het tot een contract met de aannemer, die het lumineuze idee had om enkele constructiedelen in staal te laten maken. De planning was toen nog om het station in maart 2014 klaar te hebben. Maar het werd nog een beetje later, en eindelijk is het op 19 november 2015 geopend.

DSC00053Het laatste jaar is er hard gewerkt door de bouwers. En ondanks alle scepsis van de Arnhemmers over de ‘geldput’ is het uiteindelijk een  mooi station geworden. Geen kolommen in de stationshal, maar een wokkel, een flip en een backtwist om het dak en de tussenlagen te dragen. De wokkel is wel het meest bijzondere: die draagt het balkon en het dak, maar  is tevens de opgang naar het bovengelegen niveau. Alles in dit gebouw is gekromd, men moet goed op zijn evenwicht letten. Omhoog en omlaag zonder trappen, het is achteraf moeilijk navertellen hoe de vlakken ten opzichte van elkaar liggen. Dat werkt enorm ruimtelijk; de hal is een uitstekende plaats voor ontspannend rondkijken. Arnhem heeft weer een prachtig station, zoals het dat voor de oorlog ook had: de stad is terug van weggeweest.Zicht vanaf bovenste verdieping Pathé

Over Ton Burgers

Civiel ingenieur, gespecialiseerd in waterbouwkunde. Interesse in architectuur en geschiedenis. Ik schreef enkele boeken, waaronder Nederlands Grote Rivieren, Sporen naar Arnhem Centraal, Het Nieuwe Utrecht Centraal en de Watermonumenten van Arnhem.
Dit bericht werd geplaatst in Kijken en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s